Dirilməyə inanmaq asandırmı?

2013-11-15

müəllif: Mirosłav Rutski

Müqəddəs Pavel imanını “görə biləcəyimiz şeylərə əsasnaraq, görünmədiyi şeylərdə əmin omaq” kimi təsfir edir. (Romalılara 8:24-25; 1 Korinflilərə 15:17-20; 2 Korinflilərə 5:6-8; həmçinin də İbranilərə 11 fəsillərini oxuyun).

Müqəddəs Pavel nəyi görüb, nəyə inanmışdı? 

 

İlk öncə qeyd etmək lazımdır ki, Pavel Yahudi ravin (dini müəllim) və farisey (İsraildə dini partiyanın üzvü) idi, və o Müqəddəs Kəlamın və yahudi dinin bütün tələblərini səylə yerinə yetiriridi. O çətin zamanlarda yaşayırdı, çünki o zaman İsrail ölkəsi Roma imperiya tərəfindən işğal olunmuşdu, çoxlu yahudilər, o cümlə də Pavelin valideynləri sürqündə yaşayırdılar. Romanın işğalı Yahudilər üçün çox ağır idi, çünki bir neçə onillik bundan qabaq Roma yahudi üsyançıların müttəfiqi idi, o zaman onlar yunan büdpərəstlərlə mühəribə aparırdılar, çünki Yunanlar yahudilərdən ataların dini inkar etməyi tələb edirdilər. Lakin zaman dəyişib və keçmiş müttəfiq işğalçıya çevrilmişdir. Yunanlardan fərqlənərək, romalılar İsrailə müəyyən dini avtonomiya haqqı vermişdilər, lakin bütün vacib vəzifələrə (o cümlə də də dini vəzifələrə) “öz adamları” qoymuşdular.   
Sonradan Romalılar İsrailə öz padşahı təyin etmişdilər, və o padşah qeyri-yahudi olaraq, İdumeyadan olan Böyük Hirod idi. Onun ölümündən sonra onun oğluları padşağlıqla idarə etməyi davam etmişdilər. Həmçinin, Yerusalimdə olan məbəddə qurban verən kahinlər, Musanın Qanununa zidd olaraq, Harunun nəslindən deyildilər. Onlar Sadukeylər adlı elita dini partiyasinda idilər və onların həqiqi siyasi və dini hakimiyyəti var idi, ona baxmayaraq ki, bütün insanlar onları yahudi dinin tələblərini yerinə yetirməyən satkınlar hesab edirdilər.   
            Bütün bu siyasi və dini ixtilaflar nəticəsində, İsrayıldə çoxlu partiyalar yaranmışdı. Bu partiyalar bir-biri ilə mübarizə edirdilər, bir-birini dönüklükdə ittiham edirdilər, ancaq eyni zamanda bütün bu partiyaların tərəfdarları Qurtarıcını gözləyirdilər, hansı ki onları hamını barışdırıb, Həqiqətə öyrədə bilərdi. Yahudilər inanırdılar ki, Qurtarıcı Davud padşahının nəslindən olmalı idi, O romalılari İsraildən qovub, həqiqi yahudi padşahlığı qurmalı idi, sadukeyləri isə Məbəddən qosun ki, orada yalnız Harundan nəslindən olan kahinlərin sitayişi aparsın. Çoxları üsyan qaldırmağa çalışırdılar, lakin hər bir məqlubiyyat o üsyanın təşkilçisinin yalançı “Məsih” olduğunu sübut edirdi.  
            Alim fariseylər üçün, hansılar ki bütün Əmrlərini hərfi olaraq yerinə yetirməyə çalışırdılar, və Qurtarıcı Məsihi gözləyirdilər, Nazaretdən olan İsanın işi, başqa Davudun taxtına iddia edən uğursuz insanların işlərindən heç də fərqlənmirdi. Onların fikrinə görə, O yaxşı müəllim idi, onlar kimi düzgün təlimi öyrədirdi, sadukeylərin əleyhinə idi, lakin öz axmağlığa görə Özünü Allah hesab etmişdi və bu küfrə görə edam edilmişdi. O siyasi və dini hakimiyyəti ələ keçirməyə bacarmadı və Özünü edamdan qurtara bilmədi – deməli, o yalançı Məsih idi. Yeqanə şey ki, fariseylərə rahatlıq vermirdi - İsanın şagirdlərin fəallığı idi. İsanın ölümündən sonra onlar nəinki qaçıb hara gəldi gizlənmədilər, lakin onun guya dirilmiş olduğunu daha böyük səylə bəyan etməyə başladılar.    
            Fərisey olaraq Savl ravini (sonradan onu adını Pavelə dəyişdirdilər), inanırdı ki, insanlar dirilə bilərlər. Fəriseylər əmin idilər ki, Son Gündə, həqiqi Məsih gələndə, O bütün ölmüş insanları əbədi həyat üçün dirildəcək. Ona görə ravin Savl heç cür inana bilmirdi ki, hansısa yalançı Məsih dirilmişdi. Onun üçün bu sadəcə mümkün deyil idi.
Onun üçün bu məsələ çox aydın idi: hər bir yalançı təlimi və onun təşkilçisini məhv etmək lazımdır ki, bu küfr təlimi yahudilər arasında yayılmasın. Onsuz da çoxlu yahudilər Allahın Qanunu yerinə yetirmirdilər, elə ona görə də halqın başına bütün bu bəlalalr düşmüşdür.
            Ona görə ravin Savl “məxfi dini polis”-ə yazılmışdır və Nazaretli İsanın şagirdlərini təqib etməyə başlamışdır. Hamıya məlumdur ki, sonradan Savla nəsə baş vermişdir və bu hadisə onun əqidələrini və bütün həyatını dəyişmişdir. Şübhələnən insanlar, hansılar ki Havərilərin İşləri kitabında olan hekəyəyə (9:1-31, 22:1-21, 26:10-19 parçalara baxın) və Savlın məktublarında olan bu hekəyənin təsdiqlərinə (Qal. 1:10-24; 2Kor. 1:32-33 parçalara baxın) inanmırdılar, bu dəyişikləri izah etmək üçün çoxlu yalançı nəzəriyyələr fikirləşirdilər. Buna baxmayaraq, fakt öz yerində qalır: ravin Savl, hansı ki İsa və onun təlimi barədə heç nə bilməyərək Onun şagirdlərini təqib edirdi, birdən onların dediyini, yəni ki, İsanın doğurdan da ölüıərdən dirilməsini bəyan etməyə başladı,   
Qeyd etmək lazımdır ki, bundan sonra Savl özünü yahudi dinin dönüyü və ya kafiri hesab etmirdi. O ömrünün axırına kimi öz xalqın qanunlarını və ənanələrini yerinə yetirirdi, ona baxmayaraq ki, vaxtın böyük hissəsini büdpərəstlərlə keçirirdi. O dirilməyə qarşı münəsibətini dəyişmədi – çünki əmin oldu ki, İsa doğurdanda dirildi və bununla Özünün əsl Məsih olduğuınu sübut etmişdir.   
            Məqalənin başlanğıcında Pavelin imanı nə cür başa düşdüyünü təsfir etdik. Əqər onu diqqətlə nəzərdən keçirsək, onda olan dəyişiklikləri görə bilərik. Əvvəlcə Pavel bunlarda əmin idi:  
1. İnsanlar yalnız Məsihin gəlişi zamanı dirilə bilərlər.
2. Məsih İsrail dövlətini Romalıların işğalından azad edəcək və yalançı baş kahinləri qovacaq.
3. İsa nə birincini nə də ikincini etmədi – deməli O Məsih deyil idi. 
            Pavel görürdü ki, İsraildə olan siyasi və dini vəziyyət dəyişmədi, ona görə İsanın Məsih olduğuna inana bilmirdi. Lakin Daməşkə yolunda bir hadisə baş vermişdi, və bu hadisə Savlı növbəti şeylərdə əmin etmişdi:
1. İnsanlar doğurdanda yalnız Məsihin gəlişində dirilə bilərlər.
2. İsa öldü və sonradan dirilmişdir.
3. Əqər 100% dəqiqdir ki İsa ölmüşdür, və 100% dəqiqdir, ki O dirilmişdir, deməli O Məsihdir.   
            Yahudi ravin 100% əmin idi ki İsa dirilmişdir, və buna əsaslanaraq, Onun Məsih olduğuna və İsrail xalqın azad etməyə qadir olduğuna inanmışdır. Eyni zamanda o başa düşdü ki, bu azadlıq mütləq siyasi olmayacaq, və təkçə yahudilər üçün deyil. Ona görə, büdpərəstlərlə ünsiyyəti asanlaşdırmaq üçün, o özünə onlar üçün daha münəsib adını – Pavel adını götürmüşdür.
            Ancaq onda bu əminlik haradan əmələ gəlmişdir? Biz bu gün bu cür əminliyi əldə edə bilərik mi?
            Şübhəsizdir ki, o zaman şübhələnən insanlar daha çox idi, nəinki bu gün, və onlar İsanın dirilməsinə inanan insanlardan daha çox iidilər. Müqəddəs Kəlam deyir ki, dirilən İsa 500-dən çox insanlardan ibarət kütləni garşılamışdır (1 Kor. 15:6).
Təbii ki, 500 nəfər İsanın dirilməsini görməyən million insanlarla müqəyisədə heç nədir. Buna baxmayaraq, Həvərilər İşləri kitabında oxuya bilərik ki, Yeruşalimdə olan Müqəddəs Peterin birinci vəzindən sonra (Həv. İş. 2:41) 3 minə yaxın insan İsanın dirilməsinə inamışdır. Onları inanmağa nə vadar etdi? Onlar cəfənqiyyətə inanmağa hazır olan fanatik deyil idilər, nədə İsanın ardıcıları idilər. Onlar çox gözəl bilirdilər, ki İsanı edam etmişdilər və Onun şagirdlərini təqib edirdilər, çünki bütün bu hadisələr onların gözlərin qabağında baş vermişdi. Nəyə görə onlar birdən şübhələnən insanlardan imanlılara çevrilmişdilər?  
            İş ondadır ki, onların imanı “gördüyü şeylərin üzərində” əsalanırdı. Və onlar hamısı qəbiri, kənara qoyulmuş daşı və çatlanmış qayanı görə bilərdilər. Mən də Yeruşalimdə olmuşdum və bu qayanı görmüşdüm – o qeydi-adi qayadır, çünki adətən qayalar layların uzununa çartdıyırlar, lakin bu qaya isə müxtəlif süxur layların eyninə çartdamışdır. 
            Əlbəttə ki, boş qəbir və xətta çartdamış qaya özü-özlüyündə heç nəyi sübut etmirlər. Lakin İsanın çarmıxda edam etməsindən sonra bir neçə həftə keçmişdi və o zaman hər kəs gəlib, vəziyyət nə yerdə olduğuna əmin ola bilərdi: baş kahinlər və İsanın əleyhdarları çaşıb qalmışdılar, İsanın şagirdləri isə müzəffəriyyət içində idilər. Hələ bir az bundan qabaq hər şey tərsinə idi – baş kahinlər Pilatı məcbur etdilər ki, o İsanı edam etsin, Onun şagirdləri isə qorxudan qaçıb gizlənmişdilər. Nəyə görə indi şagirdlər cəsarətlə İsanın dirilməsi barədə danışırlar, və dini rəhbərlərdən heç biri bunun yalan olduğunu sübüt edə bilmir? Əqər bu sadəcə bir nağıl, yalançı fikir olsaydı, onda hər kəs zəhmət çəkməyərək, İsanın qəbirdə qalmasını, və ya Onun bədənin başqa yerinə aparılmasının maddi sübutlarını tapa bilərdi. Lakin belə sübutlar yox idi, boş qəbir və çardtamış qaya isə baş kahinlərin vəziyyət üzərində nəzarətin itirdiyini göstərirdi.   
Bu yerdə qeyd etmək lazımdır ki, yahudilər sadəlövh insanlar deyil lər. Misirdən çıxış barədə hekəyəni, peyqəmbərlərin kitablarını və ya İncil kitabını oxuyub, əmin ola bilərik ki, hər bir yahudinin həmişə xüsusi bir rəyi var – Allah onu necə xilas etməlidir. Xətta həvərilərin özləri İsanın gələcək əzabları və dirilmə barədə sözlərinə o qədər çox inanmırdılar. İsa Öz edamı barədə danışanda, xətta Simon, hansının adı güclü imanına görə sonradan Peterə dəyişmişdir, Onu rəydan salmağa çalışırdı. (Mətta 16:21-23-ə baxın).   
            Yahudi həmişə suallar verir, çox vaxtı verdiyi suala sual ilə cavab verir. İsanın zamanında Aramey dilində “sual” sözü üçün 30 sinonim var idi. Ona görə, biz əmin ola bilərik ki, həvərilərə çoxlu sual verirdilər. İman etdiyi insanların çoxluğu şəhadət edir ki, heç bir sual cavabsız qalmadı, faktlar isə İsanı dirilmiş vəziyyətdə görən insanların şəhadətini təsdiq edirdilər.
           Bu mənada ravin Savl istisna deyil idi. Müəyyən zamana kimi onun baş verdiyi hadisələr barədə öz rəyi var idi, və o bu hadisələri başqa şübhələnən insanlar kimi izah edirdi: bəlkə İsa dirilib, bəlkə də ölüb. Bəlkə cəsədi oğurlayıblar, bəlkə də insanların gözlərinə nəsə görünmişdür. Şübhəsiz ki Savlın çoxlu izahatları var idi, çünki o özünə sübut etməli idi ki, İsa heç də Məsih deyil idi və O dirilə bilməzdi. Lakin Daməşgə yolunda, Savl öz rəyini dəyişmişdir və əmin olub ki, faktlar İsanın Dirilməsini sübut edirlər. Sonradan öz təlimində müqəddəs Pavel öz şəxsi ruhani görüntüləri və təcrübəni heç vaxt sübut kimi vermirdi, lakin həmişə çox məlum faktlar barədə danışırdı, və o faktları yoxlamaq çox asan idi. Bir neçə il fəaliyyətsiz qalandan sonra, Savl Kilsənin həyatına daxil olmuşdur və həvərilər kimi öyrədirdi, ona baxmayaraq ki o İsanı Onun yer üzündə həyatı zamanı heç vaxt görməyib və onun çarmıxa çəkilmə zamanı edam yerində olmayıb. Müqəddəs Pavelin şəhadəti çox vacibdir, çünki onu sadəcə bir yuxu görüb, o yuxunu yeni həqiqət kimi qəbul edən insan danışmır, lakin o insan deyir ki o öz haqsızlığı şəksiz fakltlar nəticəsində qəbul etməyə məcbur idi. 
            Bu gün bizdə o zamandakı faktların nə yerdə olmasında əmin olmaq üçün daha az imkanlar var. Biz gərək tarixin və arxeoloqiyanın şəhadətlərinə, ilk növbədə isə o hadisələrin iştirakçıları tərəfindən yazılmış şəhadətlərinə arxalanmayıq. O faktı qeyd etmək lazımdır ki, başlanğıcdan, yəni İsanın çarmıxa çəkilmədən sonra 50—ci gündən başlayaraq, Onun dirilməsinə inanan insanları təqib edirdilər və öldürürdülər, lakin buna baxmayaraq, onların sayı daimi olaraq çoxalırdı və xristian dini bütün dünyada yaylanırdı. Əqər sübut etmək olsaydı ki İsa dirilməyib, xristianlıq elə öz yaranmasının ilk günlərində təkzib edilmiş olardı. Lakin onun əleyhinə yeqanə bir “alət” – kobud zor var idi, çox qəttar, lakin çox effektsiz. Birinci əsrdə Əhdi Cədidin bütün kitabları yazılmışdır, və onun müəlliflərin haqqsızlığını və ya onların şəhadətlərin yalan olduğunu sübut edən heç bir kitab yazılmamışdır. Müq. Yəhyadan başqa bütün həvərilərini qəttarcasına edam etmişdilər, lakin onların öz haqqlı olmasında əminliyi və ölümə qarşı etinasızlığı başqa şagirdlərin imanını daha çoh gücləndirirdi və şübhələnən insanlarda iman oyadırdı.   
            Nəyə görə həvərilər ölümə hazır idilər? Çünki onlar İsanın gördüyü üçün Onun dirilməsində əmin idilər və sübutları tələb edən hər kəsı hər anda bunda əmin etməyə qadir idilər. Ona görə onlar İsanın Məsih olduğuna və Onun imanlılara verdiyi vədə - əbədi həyata inanırdılar. Müqəddəs Kəlam onların əminliyi bizim zamanımıza çatdırmışdır, onların əzablar içində ölümü isə bu möhkəm əminliyi isə təsdiq edir. Ona görə biz də görmədiyi şeydə əmin ola bilərik: İsa doğurdanda dirilmişdi, və O bizi də Son gündə ölülərdən diriltməyə qadirdir.  
            Və yalnız bu imana, gördüyü və dəqiq subutlara əsaslanaraq görmədiyi şeylərdə əminliyə görə, Məsihin bir milliarddan çox şagirdləri bu gün də, o hadisələrdən 2 min ildən çox keçəndən sonra, İsa dirilməsinin qeyd etmək üçün Pasxa bayramını qeyd edirlər. Və bunu xətta onların bu hərəkətə görə həbsxana, işgəncələr və ölüm gözlədiyi yerlərdə edirlər.

Copyright © Wydawnictwo Agape Sp. z o.o. ul. Panny Marii 4, 60-962 Poznań, tel./ fax: 61/ 852 32 82 | tel. 61/ 647 26 86